گروه نویسندگان حاشیه
Contact me
My Profile
Blog Author(s) گروه نویسندگان حاشیه
Previous Months Home Archive امرداد ٩٢ خرداد ٩٢ اردیبهشت ٩٢ فروردین ٩٢ اسفند ٩۱ More ...
      حاشیه... ("حاشیه" یک هفته نامه فرهنگی٬اجتماعی و البته سیاسی است.)
بررسی دلایل انفعال سیاسی رییس مجلس در چهار فرضیه by: گروه نویسندگان حاشیه

مطلب منتخب از شماره سوم هفته نامه حاشیه

سکوت لاریجانی از رضایت است؟

 

نیما عباد-با پایان تعطیلات نوروزی و ورود به نیمه‌دوم ماه فروردین فضای انتخاباتی کشور رونق گرفته است. در این روزها به‌ویژه در جناح اصولگرایان به‌نظر می‌رسد دیگر چهره سرشناسی نمانده است که برای انتخابات ریاست‌جمهوری نامزد نشده باشد. اما در میان تمام نام‌هایی که هر روز سوار قطار نامزدی انتخابات می‌شوند اما نامی در میان صاحب‌نامان اصولگرا هست که نه‌تنها هنوز برای نامزدی تصمیم نگرفته بلکه سکوتی شاید منفعلانه اما بی‌شک معنادار دارد که سبب شده است در میان تحلیل‌گران فرضیه‌های مختلفی درباره او شکل بگیرد. این چهره کسی نیست جز ریاست مجلس شورای اسلامی، علی لاریجانی، که بعد از وقایع یکشنبه سیاه مجلس و پس از آن اتفاقات تلخی که برای‌اش در قم رخ داد، به‌شکل مرموز اما محسوسی، انفعال و خاموشی در پیش گرفته است آن هم در زمانی که شاید به‌گمان صاحب‌نظران باید خود را برای مداخله فعال و یاری اصول‌گرایان جریان جبهه متحد، در مناسبات و معادلات انتخابات ریاست‌جمهوری آماده می‌کرد. از سوی دیگر به‌نظر می‌رسد فراکسیون رهروان ولایت، که محصول ائتلاف جبهه متحد اصولگرایان در انتخابات مجلس نهم بود، به‌عنوان بزرگ‌ترین و با نفوذترین فراکسیون اصولگرایان مجلس نیز به‌تبع رویکرد جدید لاریجانی دچار انفعالی بی‌سابقه در روزهای نزدیک به انتخابات شده است. هرچند اعضای این فراکسیون در روزهای اخیر با جدیت تلاش کرده‌اند تا فضا برای آمدن لاریجانی آماده شود اما خط‌مشی روزهای اخیر لاریجانی اجازه نمی‌دهد اینان نیز از بلاتکلیفی روزهای اخیرشان به‌درآیند. اما شاید سوال اصلی همین است که پشت پرده این انفعال و سکوت سیاسی در قبال وقایع مهم سیاسی کنونی کشور چه می‌تواند باشد؟ و این همان سوالی است که تحلیل‌گران زیادی را برای کشف‌اش کنجکاو کرده است. در این میان، به‌نظر می‌رسد رسانه‌های حامی دولت هنوز اتفاقات روز 15بهمن مجلس را فراموش نکرده‌اند که در آن حملات بی‌سابقه روسای قوه مجریه و مقننه یکی از تلخ‌ترین روزهای مجلس را رقم زد. این رسانه‌ها نیز اگرچه فرضیه‌های‌شان را از سکوت لاریجانی بیان می‌کنند اما فراموش نکرده‌اند که می‌توانند از این انفعال سیاسی به‌نفع جریان مطبوع خود بهره‌برداری سیاسی کنند. به‌همین‌خاطر شاید بد نباشد نگاهی بیندازیم به فرضیه‌هایی که در فضای سیاسی کشور نسبت به رویکرد تازه علی لاریجانی شکل گرفته است. فرضیه‌هایی که تا امروز روی عدد 4 باقی مانده‌اند.

 

تیتراژ آغازین:

فراکسیونی معطل تصمیم یک نفر

پیش از آن‌که وارد بررسی فرضیه‌های موجود شویم باید به نکته‌ای اشاره داشته باشیم: بلاتکلیفی فراکسیون رهروان ولایت؛ از سویی برخی اعضای‌اش اعلام کرده‌اند در حال تشکیل کمیته‌ای برای دعوت از لاریجانی هستند و از سوی دیگر نمی‌دانند با شیوه‌ای که لاریجانی در پیش گرفته تا چه زمانی باید تمرکزشان را برای ورود به فضای انتخاباتی بر محور لاریجانی بگذارند. واقعیت آن است که سخنان هیات‌رییسه این فراکسیون نشان می‌دهد که تصمیمات لاریجانی برای آنان که اکثریت مجلس را نیز تشکیل می‌دهند  حائز اهمیت است. همچنین باید دقت داشت که اعضای برجسته این فراکسیون می‌دانند در صورتی که محوریت لاریجانی را همراه نداشته باشند شاید مهمترین فراکسیون مجلس ناگهان دچار انشقاقی ناگهانی در آستانه انتخابات شود. انشقاقی که آنان نمی خواهند با‌به‌وجود آمدن‌اش یکی از امیدهای وحدت نهایی میان اصولگرایان نیز دچار فروپاشی شود. در ادامه خواهیم دید که ارتباط سیاسی میان لاریجانی و فراکسیون رهروان ولایت تا چه اندازه در شکل‌گیری فرضیه‌ها نقش دارند.

 

فرضیه اول:

به رنگ ائتلاف

به‌نظر می رسد دستکم یکی از فرضیه‌های جدی پیرامون رفتار سیاسی جدید لاریجانی مشتق از دو ائتلافی است که براساس آن طیف گسترده‌ای نامزدهای اصلی اصولگرایان در آنها جمع شده‌اند. از سویی ائتلاف سه‌نفره 2+1 با حضور ولایتی، قالیباف و حداد قرار دارند و از سوی دیگر ائتلاف فراگیرتر اصولگرایان با حضور پورمحمدی، ابوترابی، باهنر، متکی و آل اسحاق به‌تازگی اعلام موجودیت کرده است. آنچه این دو ائتلاف را به سیاست سکوت لاریجانی مربوط می‌کند شاید این باشد که هردوی ائتلاف برای پیوستن او به خودشان اعلام آمادگی کرده‌اند. و به‌نظر می‌رسد لاریجانی اگر بخواهد در قواره یک نامزد انتخاباتی وارد میدان شود چاره‌ای ندارد که از میان این دو ائتلاف یکی را برای پیوستن انتخاب کند. انتخاب هریک از آنها می‌تواند لاریجانی را در وضعیتی تازه قرار دهد. برخی براساس اخباری که طبق آن به‌نظر می‌رسد ائتلاف سه‌نفره تلاش جدی دارد برای اضافه‌کردن لاریجانی به جمع خود، رویه کنونی لاریجانی را بیشتر بدین وجه تعبیر می‌کنند که با آگاهی از تاثیرگذاری تصمیمات‌اش بر فراکسیون رهروان ولایت و به تبع آن، اکثریت نمایندگان می‌خواهد تا آن‌جایی که می‌شود با منفعل نگه‌داشتن اکثریت مجلس، اجازه ندهد آن‌ها به ورود به فضای انتخاباتی، به نقد ائتلاف سه‌نفره رو آورند. به‌نظر می‌رسد این فرضیه از آن رو قابل توجه است که در میان ائتلاف دیگر دستکم نام دو نماینده مجلس و یک چهره سنتی مورد احترام به‌چشم می‌خورد. باهنر، ابوترابی و آل‌اسحاق اگر احساس کنند تمایل رئیس مجلس به سمت ائتلاف رقیب است شاید با نفوذی که هریک بر بخشی از نمایندگان دارند بتوانند موقعیت محوری لاریجانی را متزلزل کنند. بر طیق فرضیه اول، لاریجانی تلاش می‌کند تا جایی که ممکن است سرعت ورود مجلسیان را به فضای انتخاباتی بگیرد و برای این کار چاره‌ای ندارد جز ادامه انفال سیاسی تا زمان مناسب. او شاید از این انفعال می‌خواهد فرصتی فراهم آورد تا اکثریت مجلس که به‌نظر می‌رسد به‌جای بررسی دیگر نامزدهای اصولگرایان کماکان دلخوش به حضور لاریجانی است کماکان روزهای به‌سرعت طی‌شده را با مشغول‌شدن به لاریجانی از دست بدهد. باز باید دقت داشت که هیچ بعید نیست به‌واسطه پتانسیل موجود ائتلاف 5نفره اگر اکثریت مجلس از لاریجانی ناامید شوند این‌طور نیست که همگی گرد اعضای ائتلاف سه نفره جمع شوند و این می‌تواند ضربه‌ای سخت برای ولایتی، قالیباف و حداد عادل باشد.

 

فرضیه دوم:

تک‌محوری

 

فرضیه دوم اما تمام چهارجوب‌اش بر اساس کاراکتر لاریجانی استوار کرده است. معتقدان به این فرضیه ادعا می‌کنند لاریجانی با رصد دقیق فضای انتخاباتی در میان اصولگرایان دو هدف را از سکوت و انفعال‌اش در روزهای اخیر دنبال می‌کند. از سویی او می‌داند هرچه به روزهای انتخاباتی نزدیک شویم، تعدد نامزدهای انتخاباتی اصولگر امکان پخش‌شدن آرا را در این جبهه قوت می بخشد. این خطر زمانی جدی‌تر خواهد شد که در سوی دیگر نامزدی همانند مشایی یا خاتمی به میدان بیاید و در این صورت اگر اصولگرایان نتوانند به وحدت مناسبی برسند شاید در میان ناباوری شکست بخورند.

همین فرضیه دارای دو شاخه متفاوت دارد. در شاخه اول، لاریجانی با به تاخیر انداختن تحرکات جدی انتخاباتی تلاش دارد بزرگان اصولگرا و به ویژه اکثریت مجلس را وادار کند به او به چشم عامل وحدت‌بخش نگاه کنند؛ کسی که می‌تواند باقی نامزدها را به کناره‌گیری به‌نفع خودش مجاب کند. نظریه‌ای که برمبنای نقش تعیین‌کننده لاریجانی در میان اکثریت نمایندگان مجلس، چندان دور از ذهن نخواهد بود. کمااین‌که تشکیل کمیته دعوت از لاریجانی و همین کنجکاوی در رابطه با چرایی انفعال او می‌تواند مهمترین نشانه جدی‌بودن این نظریه باشد.

اما شاخه دوم این فرضیه باز هم رنگی از ائتلاف 1+2 دارد. استدلال شاخه دوم فرضیه براساس همان فرضیه اول است که طی آن مدعیان‌اش معتقدند لاریجانی به سمت ائتلاف سه‌نفره تمایل جدی دارد و می‌خواهد زمانی که اکثریت اصولگرایان نگران تکثر نامزدها شدند او با ورود به عنوان یک میانجی قدرتمند کفه ترازو را به نفع نامزد نهایی ائتلاف سه‌نفره سنگین کند. استدلال این دیدگاه نیز استدلالی قوی است. چراکه اگر بپذیریم لاریجانی با اعلام پرهیز از نامزدی در هیات یک میانجی‌گر وارد میدان شود خود نامزدنشدن‌اش آن‌قدر جذابیت خواهد داشت که دستکم اکثریت اصولگرایان و مجلسیان به ژست او به‌عنوان یک میانجی ازخودگذشته و بی‌طرف شک نخواهد کرد و آن وقت اوست که عامل تعیین‌کننده برای معرفی نامزد نهایی اصولگرایان خواهد بود.

 

فرضیه سوم:

با هاشمی و درد مشترک

 

اما فرضیه سوم از اساس سویی دیگر را هدف قرار داده است و منطبق است بر فرضیه کل گیری همراهی پنهانی و شاید ناگفته میان لاریجانی و هاشمی‌رفسنجانی است. همدلی‌ای که رقیبی جدی و مشترک به‌نام احمدی‌نژاد و به‌تبع آن، نامزد دولت دارند. آنچه این همراهی را واقعی و قوی می‌کند دلخوری و رنجش شدید لاریجانی و هاشمی‌رفسنجانی از سخنان احمدی‌نژاد است. فراموش نکنیم لاریجانی به‌واسطه اتهامی که احمدی نژاد به برادرش زده است همانند هاشمی متهم به رانت‌خواری فامیلی شده است. اتهامی که هر پدوی این چهره ها احساس می کنند فراتر از تمام معادلات سیاسی است و شکست‌دادن نامزد دولتی‌ها برای هردوی آنان نه یک بازی سیاسی بلکه انتقامی حیثیتی محسوب می‌شود. این فرضیه هم البته انفعال کنونی لاریجانی را به شیوه فرضیه اول قضاوت ‌می‌کند که مبنای‌اش تاثیر تمایل لاریجانی روی اکثریت مجلس است. معتقدان به این فرضیه اذعان دارند که لاریجانی می‌خواهد تا قطعی‌شدن نامزد مدنظر طیف هاشمی توجهات را به خود جلب کند، تا او بتواند به وقت مناسب، به‌هنگامی که مشخص شد چه کسی نامزد مورد نظر هاشمی رفسنجانی است، از این پتانسیل به نفع آن نامزد بهره ببرد. نامزدی که می‌تواند حسن روحانی باشد که همانند هاشمی و لاریجانی زخم‌خورده امواج مختلف اتهام‌زنی احمدی‌نژاد است یا خود هاشمی و حتی خاتمی. این فرضیه بیش از آن‌که بر مبنای مناسبات رسمی سیاسی قرار بگیرد بیشتر بر کدورت‌های سیاسی استوار است؛ کدورت‌‌هایی که در جلسه 15 بهمن مجلس به نقطه اوج رسید.

 

فرضیه چهارم:

بگم؟ بگم؟

 

اما فرضیه چهارم را باید فرضیه‌ای دانست که این روزها برخی از حامیان رسانه‌‌ای جریانی که انحرافی خوانده شده و از حامیان دولت است، دنبال می‌کنند. آنان انفعال کنونی لاریجانی را نه یک ترفند سیاسی بلکه حاصل تهدیداتی می‌دانند که احمدی‌نژاد در مجلس اعلام کرد و آن‌ها معتقدند لاریجانی پس از افشای فیلم دیدار عجیب برادرش فاضل لاریجانی با مرتضوی می‌داند تیم رسانه‌ای جریان انحرافی مدارک دیگری برای تخریب او در اختیار دارند. اتفاقا شاید آنچه  سبب شده است تیم رسانه‌ای جریان حامی دولت بتواند به چنین فرضیه‌ای برای بخشی از جامعه رنگ واقعیت بزند، همزمانی انفعال و سکوت لاریجانی پس از وقایع مجلس و بعد از آن اتفاقات تلخ پیش‌آمده در شهر قم است. شاید لاریجانی زمان نامناسبی را برای انفعال سیاسی‌اش انتخاب کرده است و جریان حامی دولت با آگاهی از روندی که بنا بود لاریجانی در پیش بگیرد وقایع را طوری زمان‌بندی کردند که این فرضیه، برای بخشی از جامعه فرضیه‌ای قابل اعتنا باشد. مدعیان این فرضیه معتقدند لاریجانی حتی اگر به‌قول خودش اعتقاد داشته باشد که دوران بگم‌بگم‌های احمدی‌نژادی به سر رسیده است اما به‌دلیل روحیه محافظه‌کارش نمی‌تواند ریسک مواجهه با تخریبات رسانه‌ای پیش رو را بپذیرد و نمی‌تواند تصور کند با ورود جدی به فضای انتخابات، باز هم با صحنه‌هایی مشابه آنچه در قم دید، روبه‌رو شود. این فرضیه بیش از آن‌که بر استدلالی قوی تکیه داشته باشد انسجام‌اش را از رویکرد لاریجانی در روزهای اخیر، حالا به هر دلیلی که باشد، دریافت ‌می‌کند. به‌نظر می‌رسد دولت توانسته فرضیاتی از این دست را دستکم با کمک فضای رسانه‌ای که در اختیار دارد، به‌سرعت در جامعه تکثیر کند.

 

تیتراژ پایانی:

زنگ تحرک

 

مروری بر فرضیه های بالا نشان می‌دهد انفعال و سکوت سیاسی کنونی لاریجانی به هر دلیلی که باشد تداوم‌اش موجی بحرانی را برخواهد انگیخت که می‌تواند شخص او را با مشکل روبه‌رو کند. ازسویی، لاریجانی باید بپذیرد که به‌عنوان یکی از روسای قوا و همچنین کسی که برای بخشی از اکثریت اصولگرایان مجلس نقش محوری دارد نمی‌تواند تبعات تکثیر فرضیه چهارم را که تیم رسانه‌ای جریان دولتی مدام بر آن تاکید می‌کنند، نادیده بگیرد. و به ‌همین خاطر شاید این روزها نگاه بسیاری از اصولگرایان به اوست که با شکستن انفعال سیاسی‌اش، مسوولانه به فضای انتخاباتی وارد شود، دستکم در قامت چهره‌ای که حضورش

  Comments ()
Recent Posts سایت هفته نامه حاشیه مصاحبه جدی با مردی که شوخی دارد رونمایی از مجری مناظره کاندیدا های ریاست جمهوری توسط حاشیه+تکمیلی گفتگوی هفته نامه حاشیه با رضا صادقی داستان مجسمه‌هایی که بیشتر از مجسمه بودند! شماره نهم حاشیه منتشر شد نامه علی مطهری به رهبر انقلاب در مورد ردصلاحیت هاشمی رفسنجانی ما فال مشایی را گرفته ایم پیغام شورای نگهبان به هاشمی رفسنجانی:انصراف بده جواب و راه حل جداول و معماهای صفحه سرگرمی شماره ششم حاشیه
My Tags حاشیه (۳٢) انتخابات (۱۱) شماره اول (٧) شماره دوم (٦) شماره سوم (٦) شماره هشتم (۳) شماره ششم (۳) شماره هفتم (۳) شماره نهم (٢) شماره پنجم (٢) جاده خاکی (٢) مشایی (٢) نظرسنجی (٢) هنرمندان (۱) مناظره (۱) یارانه (۱) طنز (۱) زلزله (۱) هاشمی (۱) سرگرمی (۱) بوشهر (۱) فال (۱) متادون (۱) سگ (۱) لاریجانی (۱) شورای شهر (۱) آی تی (۱) مجسمه (۱) کره شمالی (۱) رضا صادقی (۱) کهریزک (۱) رسوایی (۱) مسعود ده‌نمکی (۱) علی مطهری (۱) قدیری ابیانه (۱) منصور ضابطیان (۱) کلاه قرمزی (۱) مسعود فراستی (۱) فواد صادقی (۱) مارگارت تاچر (۱) شماره یازدهم (۱) محمدغرضی (۱) عسل بدیعی (۱) آلماتی (۱) جمشید بسم‌الله (۱) کیم جونگ اون (۱) آب پریا (۱) زاپاس المشایی (۱) جم‌تی‌وی (۱) افسردگی هنرمندان (۱) خندوهناکی (۱) این دماغِ جذاب (۱) نوار 8 میلیونی (۱) سخنرانی طولانی (۱) بهروز وثوقی راد (۱)
My Friends   باشگاه مدیران و متخصصان My Pardis